Upshot-4-Hero-Banner-VIE

Ngày nay bệnh bại liệt hầu như rất hiếm thấy, nhưng điều đó không đồng nghĩa với việc cộng đồng y khoa, đặc biệt là các chuyên gia y tế công cộng có thể tự mãn với những gì đã đạt được. Một sự thật là chỉ cần một trẻ em trên thế giới bị nhiễm virus bại liệt thì mọi người vẫn có nguy cơ mắc bệnh –  điều đó cho thấy tính chất phức tạp của căn bệnh này. 

Nguy cơ mắc bệnh bại liệt ngày nay đã được giảm thiểu đáng kể nhờ vào Sáng kiến Xóa bỏ Bại liệt Toàn cầu (GPEI), được phát động vào năm 1988 bởi Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) và một liên minh các đối tác. Mục tiêu đầy tham vọng của GPEI là loại bỏ căn bệnh gây ra tàn tật cho 350.000 trẻ em ở 120 quốc gia. Kết quả là tỷ lệ mắc bệnh bại liệt trên toàn cầu đã giảm 99,9% kể từ khi GPEI ra đời. Ước tính có khoảng 18 triệu người đã được cứu sống khỏi căn bệnh này và có thể đi lại bình thường (1). 

Tuy nhiên, trong những năm gần đây, căn bệnh này đã bùng phát trở lại ở một số nơi trên thế giới do chiến tranh, điều kiện kinh tế xã hội không thuận lợi và một số quốc gia không có khả năng cung cấp tất cả các loại vắc xin cần thiết. Nadia Minarovic, chuyên gia y tế toàn cầu về vắc xin Bại liệt và trẻ em của Sanofi Pasteur cho biết: “Trong nhiều năm qua, có nhiều lý do khiến chúng tôi phải lo ngại về bệnh Bại liệt. Chúng tôi có thu thập được báo cáo từ 20 quốc gia trên thế giới về các trường hợp bại liệt mới, từ tổng số 138 trường hợp năm 2018 lên 541 trường hợp vào năm 2019 và dự kiến con số này sẽ tiếp tục tăng vào năm 2020 (2,3). Điều này thực sự đáng lo ngại và việc quan trọng là chúng ta cần phải gióng lên hồi chuông cảnh báo đến cộng đồng để cùng nhau chung tay trong cuộc chiến chống lại căn bệnh Bại liệt này." 

Bên cạnh đó, đại dịch COVID-19 đã khiến hàng triệu trẻ em có nguy cơ mắc một số bệnh truyền nhiễm ở trẻ nhỏ mà vốn dĩ có thể phòng ngừa được, bao gồm cả bệnh bại liệt. WHO ước tính rằng các chương trình tiêm chủng thông thường bị gián đoạn sẽ ảnh hưởng đến ít nhất 80 triệu trẻ em dưới một tuổi (4).

Một căn bệnh truyền nhiễm phức tạp

Nadia cũng cho biết: “Một phần lý do tại sao bệnh bại liệt khó bị đẩy lùi hoàn toàn là do vi rút rất dễ lây truyền giữa người với người qua đường tiêu hóa và đặc biệt khó quản lý nếu không có vắc xin”.

Đối với đại đa số mọi người, cơ thể của mỗi người sẽ tự loại bỏ vi rút bại liệt mà không có triệu chứng nghiêm trọng. Nhưng ở khoảng 10% dân số, chủ yếu là trẻ nhỏ dưới năm tuổi, khi nhiễm vi rút bại liệt sẽ có thể gây sốt, nôn mửa và những cơn đau. Và 1% trong số những người bị nhiễm sẽ bị tê liệt đến mức không thể hồi phục hoặc thậm chí dẫn đến tử vong (5,6).

Ở nhiều nước đang phát triển, các chương trình y tế công cộng thường sử dụng Vắc xin phòng bại liệt dạng uống (Oral Poliovirus Vaccines - OPV) có chứa vi rút Bại liệt sống đã giảm độc lực, sau đó là các liều vắc xin bất hoạt dạng tiêm (Inactivated Poliovirus Vaccine - IPV). Trong khi các IPV giúp ngăn ngừa bệnh bại liệt một cách tối ưu, thì OPV giúp ngăn ngừa lây truyền vi rút bại liệt qua đường tiêu hóa và thường dễ dàng quản lý, lưu trữ hơn ở các cộng đồng vùng sâu vùng xa.

Tuy nhiên, nếu lịch tiêm vắc xin bại liệt uống (OPV) không được tuân thủ đầy đủ, nó có thể gây ra các biến chứng nghiêm trọng. Khi tỷ lệ tiêm chủng trong cộng đồng thấp, vi rút sống giảm độc lực trong OPV có thể lưu hành trong những người chưa được chủng ngừa và có thể sẽ đột biến, do đó có thể sẽ gây ra các đợt bùng phát bệnh bại liệt.6

“Đó là lý do tại sao, cho dù người dân đang sử dụng bất kỳ dạng vắc xin nào, thì điều tối quan trọng là chúng tôi phải giúp mọi người hoàn thành đầy đủ số liều khuyến cáo để bảo vệ cá nhân tối đa đồng thời giúp cộng đồng chống lại bệnh bại liệt và giảm thiểu rủi ro bùng phát. Tỷ lệ người dân tiêm chủng Bại liệt cần phải được duy trì ở mức cao liên tục theo thời gian, để đảm bảo bệnh bại liệt không bao giờ quay trở lại.”- Nadia bổ sung thêm.

VIE-Upshot-Quote-Card-NADIA

NGUỒN THAM KHẢO:

  1. http://polioeradication.org/who-we-are/our-mission/ cập nhật ngày 29/07/2020
  2. http://polioeradication.org/polio-today/polio-now/this-week/ cập nhật ngày 02/06/2020 
  3. http://polioeradication.org/polio-today/polio-now/this-week/circulating-vaccine-derived-poliovirus/ cập nhật ngày 02/06/2020
  4. https://www.who.int/news-room/detail/22-05-2020-at-least-80-million-children-under-one-at-risk-of-diseases-such-as-diphtheria-measles-and-polio-as-covid-19-disrupts-routine-vaccination-efforts-warn-gavi-who-and-unicef  cập nhật ngày 03/09/2020 
  5. Giới thiệu của WHO về bệnh viêm tủy sống và Sáng kiến xóa bỏ bệnh bại liệt toàn cầu https://openwho.org/courses/polio-introduction 
  6. Bảng thông tin của WHO được cập nhật vào ngày 22 tháng 7 năm 2019 https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/poliomyelitis